Οι οπτικοί έλεγχοι πραγματοποιούνται με σκοπό την εκτίμηση της κατάστασης των διαφόρων μερών και συστημάτων του οχήματος. Διενεργούνται με παρατήρηση, μόνο από εκπαιδευμένους ελεγκτές δίχως τη χρήση οποιουδήποτε μηχανήματος. Οι έλεγχοι αυτοί περιλαμβάνουν συνοπτικά τα εξής:
• Έλεγχος ταυτότητας αυτοκινήτου: Αριθμοί πλαισίου και κινητήρα, πινακίδες κυκλοφορίας
• Έλεγχος αμαξώματος, θυρών και προφυλακτήρων: Στερέωση, φθορές, οξειδώσεις
• Έλεγχος χρωματισμού, κοτσαδόρου, αεροτομής, μεμβρανών
• Έλεγχος ανεμοθώρακα και υαλοπινάκων: Κατάσταση, ορατότητα και καταλληλότητα
• Έλεγχος φωτιστικών στοιχείων: Κατάσταση και στερέωση
• Έλεγχος καθρεφτών: Κατάσταση, στερέωση και ορατότητα
• Έλεγχος τροχών, ελαστικών και εφεδρικού τροχού: Καταλληλότητα, διαστάσεις, κατάσταση, στερέωση
• Έλεγχος δεξαμενής καυσίμου για διαρροές
• Έλεγχος κινητήρα: Στήριξη, διαρροές
• Έλεγχος συσσωρευτή και κατάστασης ηλεκτρικής εγκατάστασης
• Έλεγχος συστήματος πέδησης: Αντλία φρένων, σερβομηχανισμός και υδραυλικό σύστημα
• Έλεγχος συστήματος διεύθυνσης: Αντλία υδραυλικού τιμονιού, σωληνώσεις
• Έλεγχος καμπίνας: Ζώνες ασφαλείας, τιμόνι, ταχύμετρο, καθίσματα, κόρνα
• Έλεγχος ποδόπληκτρου πέδησης, πατιναρίσματος συμπλέκτη, επαναφοράς τιμονιού, ενδεικτικής λυχνίας ABS, λειτουργίας καστάνιας πέδης στάθμευσης
• Έλεγχος ύπαρξης πυροσβεστήρα, τριγώνου και φαρμακείου
• Έλεγχος γερανοφόρων οχημάτων, κατά τον οποίο :
i. Ελεγχεται η αναγραφη του τυπου οχηματος ως γερανοφορο στην αδεια κυκλοφοριας.
ii. Η ύπαρξη και η ισχύς των πιστοποιήσεων καλής λειτουργίας των ανυψωτικών .
iii. Τα συστήματα φόρτωσης ως προς την στερέωση και την ασφάλισή τους καθώς και ως προς
iv. την ύπαρξη διαρροών λαδιών ή αέρα.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα γερανοφόρα οχήματα τα οποία έχουν ταξινομηθεί στην Ελλάδα σαν καινούρια ή μεταχειρισμένα από τις 17/07/2008 και μετά θα πρέπει να φέρουν βεβαίωση ορθής λειτουργίας από μηχανολόγο μηχανικό.
• Έλεγχος υδραυλικής πόρτας σε Φ.Ι.Χ. ή Φ.Δ.Χ. , κατά τον οποίο ελέγχεται:
i. Η αναγραφή της ύπαρξης της υδραυλικής πόρτας στην Άδεια Κυκλοφορίας ή η ύπαρξη Υπηρεσιακού Σημειώματος από αρμόδια υπηρεσία.
ii. Στα πλαίσια των οπτικών ελέγχων, η κατάσταση και η σωστή λειτουργία του μηχανισμού της υδραυλικής πόρτας (τυχόν διαρροές)
• ‘Ελεγχος ύπαρξης περιμετρικής προστασίας
i. Εμπρόσθια μετωπική προστασία (Bull Bar) : Για τα οχήματα που φέρουν,θα πρέπει να αναγράφεται η ύπαρξη αυτής στην Άδεια Κυκλοφορίας, ή να φέρουν την έγκριση τύπου της μπάρας, όπου θα αναγράφεται η μάρκα, ο τύπος, το σήμα της έγκρισης τύπου ΕΚ που φέρει το σύστημα, καθώς και ο κατάλογος που ορίζει σε ποια οχήματα επιτρέπεται αυτή να τοποθετηθεί.
ii. Πλευρική και οπίσθια προστασία : Σε όλα τα βαρέα οχήματα είναι υποχρεωτική η υπαρξή τους.
• Έλεγχος ύπαρξης λασπωτήρων
Τα φορτηγά όλων των κατηγοριών, τα λεωφορεία, όπως και τα ρυμουλκούμενα, επιβάλλεται να φέρουν στους τροχούς του τελευταίου άξονα λασπωτήρες. Στους λασπωτήρες ελέγχεται η ύπαρξη , η σωστή στερεωση στο αμάξωμα και η κατάσταση τους. Οι παραπάνω έλεγχοι διασφαλίζουν την ασφάλεια και την καλή κατάσταση του αυτοκινήτου, καθώς και τη συμφωνία με τις νομοθετικές απαιτήσεις.
• Έλεγχος ύπαρξης σημάνσεων, όπου ελέγχεται:
Στα φορτηγά οχήματα όπως και στα λεωφορεία, η ύπαρξη στο οπίσθιο μέρος του οχήματος των παρακάτω σημάνσεων:
i. ορίου ταχύτητας όπως ορίζεται αυτό από την νομοθεσία
ii. πινακίδα δηλωτική του μεγέθους του οχήματος, ή
iii. δύο μικρές μεταλλικές πινακίδες φθορίζοντος υλικού με εναλλασόμενες λοξές λωρίδες ερυθρού και κίτρινου χρώματος (ζέβρες).
Επιπλέον: Τα φορτηγά πρέπει να φέρουν τις εξής σημάνσεις δεξιά και αριστερά του οχήματος:
i. Την χρήση του οχήματος.
ii. Το ωφέλιμο φορτίο.
iii. Το μικτό βάρος του οχήματος.
iv. Την έδρα του οχήματος.
v. Ονοματεπώνυμο και τίτλος επιχείρησης.
vi. Πινακίδα κυκλοφορίας.
Επίσης για τα επαγγελματικά πετρελαιοκίνητα οχήματα επιβάλλεται η τοποθέτηση του ειδικού αυτοκόλλητου σήματος «Π» στο μπροστινό παρμπρίζ του οχήματος.
Στα σχολικά λεωφορεία ελέγχεται η ύπαρξη σήμανσης όριου ταχύτητας, καθώς και οι ενδείξεις ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΣΤΑΣΕΙΣ στο οπίσθιο μέρος και ΣΧΟΛΙΚΟ στο εμπρόσθιο και οπίσθιο μέρος του οχήματος.